ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะในผู้สูงอายุ (Arrhythmia) เป็นภาวะที่หัวใจเต้นไม่เป็นจังหวะ ซึ่งอาจเกิดจากหลายสาเหตุและพบได้บ่อยในผู้สูงอายุ ภาวะนี้เกิดจากความผิดปกติของคลื่นไฟฟ้าและตัวนำไฟฟ้าในโครงสร้างหัวใจ ทำให้อัตราการเต้นของหัวใจไม่สม่ำเสมอ อาจเต้นเร็วหรือช้ากว่าปกติ ถือว่าเป็นภาวะที่อันตรายหากไม่ได้รับการดูแลรักษาอย่างใกล้ชิด เนื่องจากสามารถนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงได้ ไม่ว่าจะเป็นภาวะหัวใจล้มเหลวหรืออัมพาต >> สาเหตุและปัจจัยเสี่ยงที่กระตุ้นอาการหัวใจเต้นผิดจังหวะ • ปัจจัยทางพันธุกรรม สูงอายุที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะจะมีความเสี่ยงสูงกว่าคนทั่วไป เนื่องจากมีการถ่ายทอดทางพันธุกรรมที่ส่งผลต่อการทำงานของระบบไฟฟ้าในหัวใจ • ปัญหาสุขภาพ โรคหัวใจและหลอดเลือด ได้แก่ โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ โรคผนังกล้ามเนื้อหัวใจหนาตัวผิดปกติ โรคหัวใจพิการแต่กำเนิด โรคไขมันในเลือดสูง และโรคความดันโลหิตสูง ล้วนเป็นปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ รวมถึงโรคประจำตัว อย่างไทรอยด์เป็นพิษ โรคเบาหวาน โรคอ้วน และภาวะหยุดหายใจขณะหลับ ก็สามารถกระตุ้นให้เกิดภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะในผู้สูงอายุได้เช่นกัน • การใช้ยาและสารเสพติด การใช้ยาบางชนิด เช่น ยารักษาความดันโลหิต ยาแก้หวัด หรือสารเสพติดอย่างแอลกอฮอล์และนิโคติน อาจส่งผลต่อการเต้นของหัวใจและทำให้เกิดภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะได้ • พฤติกรรมการใช้ชีวิต ความเครียด การขาดการออกกำลังกาย และการรับประทานอาหารที่ไม่ดีต่อสุขภาพเป็นอีกปัจจัยที่ส่งผลต่อการเต้นของหัวใจในผู้สูงอายุได้ >> สัญญาณเตือน • หัวใจเต้นเร็วผิดปกติมากกว่า 100 ครั้ง/นาที • หัวใจเต้นช้าผิดปกติน้อยกว่า 60 ครั้ง/นาที • หัวใจเต้นไม่สม่ำเสมอ อาจนำไปสู่ภาวะหลอดเลือดสมองตีบ >> อาการที่ควรเฝ้าระวัง • ร่างกายอ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย • ปัญหาสุขภาพ • รู้สึกวูบ หน้ามืด เวียนหัว เป็นลมหมดสติ • หายใจไม่ทัน หายใจลำบาก • เจ็บแน่นหน้าอก ใจสั่น >> ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะในผู้สูงอายุมีกี่ชนิด? • หัวใจเต้นช้าผิดปกติ (Bradyarrhythmia) หัวใจเต้นช้าผิดปกติ คือภาวะที่อัตราการเต้นของหัวใจต่ำกว่า 60 ครั้งต่อนาที สาเหตุหลักมักเกิดจากการเสื่อมของระบบไฟฟ้าหัวใจในผู้สูงอายุ เช่น การเสื่อมของตัวกำหนดจังหวะการเต้นของหัวใจ (Sinoatrial Node) หรือภาวะ Heart Block ซึ่งเป็นการขัดขวางการส่งสัญญาณไฟฟ้าระหว่างห้องหัวใจบนและล่าง ผู้สูงอายุอาจมีอาการวิงเวียนศีรษะ หน้ามืด หรือหมดสติในบางกรณี หากไม่ได้รับการรักษา อาจนำไปสู่ภาวะหัวใจล้มเหลวหรือเสียชีวิตได้ • หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ (Tachyarrhythmia) หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ คือภาวะที่อัตราการเต้นของหัวใจมากกว่า 100 ครั้งต่อนาที โดยภาวะหัวใจเตเร็วผิดปกติที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ ได้แก่ - หัวใจห้องบนสั่นพลิ้ว (Atrial Fibrillation – AF): ภาวะที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ โดยหัวใจห้องบนจะเต้นเร็วและไม่เป็นจังหวะ ส่งผลให้เลือดไหลเวียนไม่สมบูรณ์และมีความเสี่ยงสูงต่อโรคหลอดเลือดสมองอุดตัน (Stroke) - ภาวะหัวใจห้องบนเต้นเร็วผิดปกติ (Supraventricular Tachycardia – SVT): ภาวะที่หัวใจห้องบนเต้นเร็วผิดปกติมากกว่า 150 ถึง 250 ครั้งต่อนาที ผู้สูงอายุจะรู้สึกใจสั่น หายใจลำบาก หรือเจ็บหน้าอก - ภาวะหัวใจห้องล่างเต้นไม่เป็นจังหวะ (Ventricular Fibrillation): ถือเป็นภาวะที่รุนแรงมาก โดยหัวใจห้องล่างจะเต้นเร็วและไม่เป็นจังหวะ ส่งผลให้เลือดไม่สามารถสูบฉีดไปเลี้ยงร่างกายได้ ผู้สูงอายุมักหมดสติทันทีและเสียชีวิตหากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที - ภาวะหัวใจเต้นไม่สม่ำเสมอชนิด PVC (Premature Ventricular Contraction – PVC) เกิดจากการบีบตัวก่อนเวลาของหัวใจห้องล่าง ทำให้ผู้สูงอายุรู้สึกเหมือนหยุดชั่วครู่ระหว่างการเต้นของหัวใจ . >>> ด้วยความปรารถนาดีจาก ศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาสุขภาวะผู้สูงวัย กองเลขานุการ สำนักงานอธิการบดี มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี <<<