>>การทับหม้อเกลือคืออะไร? การทับหม้อเกลือเป็นหนึ่งในวิธีการฟื้นฟูสภาพในหญิงหลังคลอด โดยการใช้หม้อที่มีเกลืออยู่ด้านในทับบริเวณหน้าท้อง ช่วยทำให้มดลูกเข้าอู่ได้เร็วขึ้น ขับน้ำคาวปลา (น้ำที่เป็นของเสียหลังจากการคลอด โดยปกติมีลักษณะเป็นสีเลือดจางๆ จะหมดภายใน 3-4 สัปดาห์หลังคลอด) ความร้อนจากหม้อเกลือยังช่วยให้ระบบไหลเวียนเลือดและน้ำเหลืองดีขึ้น เมื่อเลือดไหลเวียนดีแล้วจะช่วยให้กล้ามเนื้อผ่อนคลาย รักษาอาการปวดเมื่อย เคล็ดขัดยอกได้ นอกจากนี้ความร้อนจะกระตุ้นให้เกิดการเผาผลาญไขมันบริเวณหน้าท้อง ช่วยให้หน้าท้องยุบได้บ้างเล็กน้อย >> ประโยชน์ของการทับหม้อเกลือ - มดลูกเข้าอู่เร็วขึ้น: ความร้อนจากหม้อเกลือช่วยกระตุ้นการหดรัดตัวของมดลูก ทำให้กลับสู่สภาพปกติได้เร็วขึ้น - ขับน้ำคาวปลา: ช่วยให้การขับน้ำคาวปลาเป็นไปอย่างสะดวกและมีประสิทธิภาพ - ลดไขมันหน้าท้อง: ความร้อนช่วยกระตุ้นการเผาผลาญไขมันบริเวณหน้าท้อง ทำให้หน้าท้องยุบตัวลงได้บ้าง - บรรเทาอาการปวดเมื่อย: ความร้อนช่วยคลายกล้ามเนื้อและเส้นเอ็น ลดอาการปวดเมื่อยตามร่างกายและมดลูก - กระตุ้นการไหลเวียนโลหิต: ช่วยให้การไหลเวียนของเลือดและน้ำเหลืองดีขึ้นทั่วร่างกาย - ทำให้กล้ามเนื้อหน้าท้องกระชับ: เมื่อกล้ามเนื้อหน้าท้องแข็งแรงขึ้น จะช่วยให้กล้ามเนื้อกระชับและหน้าท้องแบนราบขึ้น >> วิธีการเตรียมหม้อเกลือและวิธีทับหม้อเกลือ - ขั้นตอนแรกนำผ้าขาวบางปู จากนั้นนำสมุนไพรหั่นและตำให้แหลกพอประมาณมาผสมกับการบูรเล็กน้อย โดยสมุนไพรที่ใช้ในการทับหม้อเกลือส่วนใหญ่จะเป็นสมุนไพรฤทธิ์ร้อน และมีสรรพคุณที่ช่วยให้มดลูกเข้าอู่และขับน้ำคาวปลา เช่น ไพล ว่านชักมดลูก ว่านนางคำ เป็นต้น - จากนั้นใช้ใบพลับพลึงวางบนสมุนไพร ไขว้กันประมาณ 3-4 ใบ ขั้นตอนต่อไปคือการเตรียมหม้อเกลือโดยให้นำเกลือใส่หม้อดินเล็ก ตั้งไฟจนเม็ดเกลือแตก นำไปวางบนใบพลับพลึง (ช่วยไม่ให้หม้อเกลือร้อนจนเกินไปและช่วยลดการอักเสบของกล้ามเนื้อได้) - จับมุมผ้าทั้งสี่ด้านและใช้เชือกรัดห่อให้เหมือนลูกประคบ จากนั้นนวดโกยท้อง 1 รอบและใช้หม้อเกลือทับบริเวณท้องน้อย สะโพก ขา ทำประมาณ 5-6 ครั้ง ขั้นตอนการนวดและการทับหม้อเกลือควรอยู่ในความดูแลของแพทย์แผนไทย เนื่องจากบริเวณท้องมีอวัยวะที่สำคัญหลายอย่าง อาจเกิดการระบมและช้ำได้ง่าย >> ผ่าตัดคลอดทับหม้อเกลือได้ไหม? หญิงผ่าคลอดสามารถทับหม้อเกลือได้ แต่จะต้องทำหลังคลอดเกิน 1 เดือน แต่ไม่เกิน 3 เดือน เนื่องจากต้องรอให้แผลผ่าตัดหายดีและไม่นานจนเกินไปก่อนมดลูกจะเข้าอู่ ส่วนหญิงที่คลอดด้วยวิธีธรรมชาติสามารถทับหม้อเกลือได้เลยหลังจากคลอด 1 สัปดาห์ ส่วนคลอดเองตามธรรมชาติสามารถทับหม้อเกลือได้หลังคลอด 7 วัน แต่ไม่ว่าจะคลอดแบบไหน ควรทับหม้อเกลือเพียงวันละไม่เกิน 1 ครั้ง ติดต่อ 3-7 วัน แล้วแต่สภาพร่างกายของหญิงหลังคลอด โดยหากเป็นท้องแรกจะฟื้นฟูได้เร็วกว่า >> ข้อควรระวังในการทับหม้อเกลือ แม้การทับหม้อเกลือจะให้ประโยชน์ต่อหญิงหลังคลอดมาก แต่เพื่อความปลอดภัย ควรระมัดระวังสิ่งต่อไปนี้ *ระวังความร้อนจากหม้อเกลือ* ไม่ควรวางหม้อเกลือหรือกดแช่นานเกินไป อาจทำให้ผิวไหม้ได้ ควรระวังผู้ป่วยเบาหวานและความดันโลหิตสูง อาจเกิดอาการหน้ามืด วิงเวียนระหว่างทำหัตถการไม่ควรทับหม้อเกลือถึงใต้อก เนื่องจากเป็นบริเวณเนื้ออ่อน ผิวอาจจะไหม้และอาจทำให้มีอาการจุกเสียด ห้ามทำในหญิงหลังคลอดที่มีไข้สูงเกิน 37 องศา และหากมีอาการตกเลือดหลังคลอดไม่ควรทับหม้อเกลือ ควรทำหลังจากรับประทานอาหารแล้วเกิน 1 ชั่วโมง -------------------------------- ขอเชิญชวนเข้ารับการบริการและรักษา โดย พท.พนิดา สุขเกษม ใบประกอบวิชาขีพ พท.ว.20989 แพทย์แผนไทยประจำคลินิกการแพทย์แผนไทย ณ ศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาสุขภาวะผู้สูงวัย มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี -------------------------------- ปรึกษาปัญหาสุขภาพได้ที่ : คลินิกการแพทย์แผนไทย มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี โทร : 045-352000 ต่อ 5020 สถานที่ตั้ง : คลินิกการแพทย์แผนไทย ศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาสุขภาวะผู้สูงวัย มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี